γράφει ο Λάζαρος Γεωργούλας
Πρόσφατα είδαμε στα κοινωνικά δίκτυα εικόνες και αναρτήσεις που
υποστηρίζουν ότι κάθε φορά που κάποιος κάνει μια ερώτηση σε μια εφαρμογή
τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, καταναλώνεται μισό λίτρο νερό.
Η φράση είναι “εντυπωσιακή” έχει αντίκτυπο αλλά και υπονοούμενα.
Ίσως μάλιστα αρκετά εντυπωσιακή ώστε να μας κάνει να σταματήσουμε να
χρησιμοποιούμε τέτοιες υπηρεσίες ή να εναντιωνόμαστε υποσυνείδητα, να
σχηματίζουμε μια αρνητική εικόνα. Πόσο κοντά βρίσκεται στην πραγματικότητα;
Η σύντομη απάντηση είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη πράγματι
χρειάζεται ενέργεια για να λειτουργήσει. Οι ισχυροί υπολογιστές που
επεξεργάζονται εκατομμύρια αιτήματα καθημερινά παράγουν θερμότητα και πρέπει να
ψύχονται. Σε πολλά data centers η ψύξη αυτή συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με
κατανάλωση νερού.
Από εκεί όμως μέχρι το «κάθε ερώτηση στην AI καταναλώνει μισό
λίτρο» υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Η κατανάλωση εξαρτάται από δεκάδες παράγοντες. Άλλο ένα σύντομο
ερώτημα λίγων λέξεων και άλλο μια μεγάλη συνομιλία. Άλλο ένα σύγχρονο κέντρο
δεδομένων με αποδοτικά συστήματα ψύξης και άλλο μια παλαιότερη εγκατάσταση.
Ακόμη και η εξωτερική θερμοκρασία μπορεί να επηρεάσει το συνολικό αποτύπωμα.
Το πιο ενδιαφέρον ίσως δεν είναι αν η ποσότητα είναι ακριβώς
μισό λίτρο ή μεγαλύτερη ή μικρότερη. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ως κοινωνία
είμαστε πρόθυμοι να συζητήσουμε το κόστος της ψηφιακής μας ζωής, συνολικά όμως,
για εμάς...
Γιατί στα data centers στηρίζονται τραπεζικά συστήματα, δίκτυα
κινητής τηλεφωνίας, αλυσίδες σουπερ μαρκετ, ουσιαστικά κάθε επιχείρηση με POS,
κρίσιμες υπηρεσίες όπως αεροδρόμια, λιμάνια κ.α. Εκτός από το κινητό μας
δηλαδή, αν το αναλογιστούμε σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής μας απαιτεί data centers
και άρα ενέργεια/πόρους (που καταναλώνονται ή/και παράγονται μακριά μας)...
Επίσης ας μη θεωρούμε ότι φταίει μόνο η τεχνητή νοημοσύνη. Ας μη
κατακρίνουμε. Γενικά ας μη σκεφτόμαστε πλέον το διαδίκτυο ως κάτι «άυλο». Το
καθημερινό scrolling στο φεις, ένα email, μια αναζήτηση, ένα βίντεο ή τα
τελευταία χρόνια μια συνομιλία με AI.
Όλα αυτά χρειάζονται H/Y σε data centers που ψύχονται με
διάφορους τρόπους (όχι μόνο νερό). Στην πραγματικότητα πίσω από κάθε ψηφιακή
υπηρεσία υπάρχουν τεράστιες εγκαταστάσεις, χιλιάδες υπολογιστές, ηλεκτρική
ενέργεια, συστήματα ψύξης και πολύπλοκες υποδομές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το διαδίκτυο και κατά συνέπεια η τεχνητή
νοημοσύνη είναι κάτι κακό επειδή είναι ενεργοβόρα. Όπως κάθε τεχνολογία, έχει
οφέλη και κόστος. Μπορεί να εξοικονομεί χρόνο, να βοηθά στην εκπαίδευση, στην
εργασία και στην έρευνα. Παράλληλα όμως καταναλώνει πόρους που δεν είναι
ασήμαντοι.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος ίσως δεν είναι η ίδια η κατανάλωση νερού
αλλά οι υπεραπλουστεύσεις αλλά και η υπερβολή. Όταν ένα σύνθετο θέμα χωράει σε
ένα σύνθημα, συνήθως χάνεται ένα μέρος της αλήθειας.
Έτσι, την επόμενη φορά που θα δείτε έναν τίτλο που δηλώνει με
βεβαιότητα ότι «κάθε ερώτηση στο ChatGPT καταναλώνει μισό λίτρο νερό», αξίζει
να θυμηθείτε κάτι απλό: η πραγματικότητα είναι συνήθως πιο σύνθετη από ένα
viral meme.
«Το viral meme είναι ταυτόχρονα σωστό και λάθος.»
Σωστό, γιατί η AI όντως καταναλώνει νερό.
Λάθος, γιατί η φράση αφήνει πολλά υπονοούμενα, πέρα από το ότι
κάθε ερώτηση στην AI έχει μια σταθερή "ταρίφα" μισού λίτρου, π.χ. η
μελέτη (πηγές) μιλά για εκτιμήσεις, εύρη τιμών, διαφορετικά data centers,
διαφορετικές εποχές του χρόνου, τοποθεσίες και διαφορετικά μοντέλα ακόμα και
για προηγμένα συστήματα ψύξης χωρίς νερό...
Ελπίζω να βρήκες χρήσιμο το κείμενο! Αν ναι, κοινοποίησε το
στους φίλους σου στα social για διάδοση της πληροφορίας.
Λαζ. Γεωργούλας, Διαδικτυακός Εξερευνητής - www.nextnet.gr
Πηγές: https://arxiv.org/abs/2304.03271
https://www.reuters.com/business/energy/ai-double-data-centre-power-water-consumption-by-2030-un-researchers-say-2026-06-03/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου